Ma trận ESAM: Đòn bẩy tăng trưởng xanh tại Việt Nam

Công cụ mới cho lộ trình chuyển dịch năng lượng bền vững tại Việt Nam

Vừa qua tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách (IPSS) phối hợp cùng UNDP tổ chức hội thảo công bố bộ công cụ Ma trận hạch toán xã hội năng lượng (ESAM). Đây là kết quả nghiên cứu chuyên sâu nhằm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách đưa ra những quyết định dựa trên bằng chứng khoa học, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và công bằng xã hội.

Nghiên cứu tạo cơ sở khoa học cho lộ trình chuyển dịch năng lượng bền vững. (Nguồn: Climate and Energy Coalition)

Đánh giá đa chiều tác động của chính sách năng lượng

Bộ công cụ ESAM là sự hợp tác giữa IPSS, Đại học Copenhagen (Đan Mạch), Cục Thống kê và UNDP Việt Nam. Đây là hệ thống dữ liệu tích hợp giúp lượng hóa mối liên hệ giữa sản xuất, tiêu dùng năng lượng, mức phát thải và thu nhập hộ gia đình. Nhờ đó, các chuyên gia có thể mô phỏng tác động của nhiều kịch bản khác nhau như tăng giá điện hay áp dụng thuế carbon đối với nền kinh tế.

Kịch bản điều chỉnh giá điện và thuế carbon

Nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu giá điện tăng 10%, các ngành công nghiệp chế biến và chế tạo sẽ chịu áp lực lớn nhất về chi phí. Đặc biệt, nhóm hộ gia đình tại đô thị sẽ cảm nhận tác động rõ rệt hơn so với khu vực nông thôn. Điều này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ đi kèm để bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương.

Trong kịch bản áp dụng thuế carbon ở mức 15 USD/tấn CO2, Việt Nam có thể cắt giảm khoảng 2,9% lượng phát thải. Tuy nhiên, chính sách này có thể khiến GDP giảm nhẹ khoảng 0,8%. Để hóa giải thách thức này, nhóm nghiên cứu đề xuất tái đầu tư nguồn thu từ thuế carbon vào các chương trình an sinh xã hội, giúp cải thiện thu nhập cho hộ nghèo và đảm bảo tính bao trùm của quá trình chuyển đổi.

Hướng tới mục tiêu Net Zero và an ninh năng lượng

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện UNDP tại Việt Nam, nhấn mạnh giá trị của ESAM trong việc nhận diện những nhóm đối tượng được hưởng lợi hoặc chịu rủi ro. Việc sử dụng dữ liệu thực tế của Việt Nam giúp các mô phỏng sát với thực tiễn, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng các chính sách vừa củng cố an ninh năng lượng, vừa thúc đẩy kinh tế carbon thấp.

Dữ liệu ESAM sẽ được công khai và cập nhật định kỳ trên cổng thông tin của UNDP, phục vụ nhu cầu nghiên cứu và điều hành trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh cam kết giảm phát thải quốc tế.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thêm nguồn lực cho giảm phát thải và bảo vệ rừng Hiệp định RECAF huy động hơn 67 triệu USD hỗ trợ mục tiêu bảo vệ rừng và giảm phát thải tại Việt Nam.

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc