Kinh tế Mỹ sau bầu cử giữa kỳ: Vì sao khó tạo bước ngoặt mới?

Ẩn sau những biến động về cán cân quyền lực tại nghị trường Mỹ là các bài toán kinh tế hóc búa mà xứ sở cờ hoa đang phải đối mặt. Tương lai kinh tế của cường quốc này không chỉ phụ thuộc vào việc đảng nào nắm quyền kiểm soát Quốc hội mà còn bị chi phối bởi lạm phát, nợ công và làn sóng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Giới hạn của quyền lực lập pháp

Dù đảng Dân chủ giành được những kết quả khả quan ngoài mong đợi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, các chuyên gia kinh tế vẫn tỏ ra thận trọng. Ông Mark Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, nhận định rằng nền kinh tế Mỹ đang ở trạng thái nhạy cảm. Tuy nhiên, kết quả bầu cử khó có thể tạo ra những thay đổi mang tính đột phá về mặt chính sách.

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở việc nhiều quyết sách kinh tế trọng yếu, từ thuế quan, thương mại đến vấn đề nhập cư, thường được Tổng thống thực thi thông qua các sắc lệnh hành pháp thay vì quy trình lập pháp tại Quốc hội. Điều này có nghĩa là ngay cả khi kiểm soát được nghị trường, phía Dân chủ cũng gặp nhiều khó khăn nếu muốn đảo ngược lộ trình kinh tế hiện tại của chính quyền hành pháp.

Thách thức từ nợ công và áp lực chi phí sinh hoạt

Số liệu thực tế cho thấy bức tranh tài chính Mỹ đang chịu áp lực cực lớn. Nợ quốc gia đã chạm ngưỡng khoảng 40.500 tỷ USD, tăng mạnh hơn 4.000 tỷ USD kể từ đầu năm 2025. Chi phí trả lãi ròng cho khoản nợ này dự kiến lên tới 1.050 tỷ USD trong tài khóa 2026, trong khi thâm hụt ngân sách chiếm tới 6,1% GDP.

Bên cạnh đó, bài toán lạm phát vẫn chưa có lời giải thỏa đáng. Chỉ số CPI tháng 9 đạt 3,7%, tăng đáng kể so với mức 2,3% vào tháng 4/2025. Trong khi GDP quý III tăng trưởng 3,4% và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp 4,2%, thì tăng trưởng tiền lương thực tế lại giảm 0,7%. Điều này tạo ra một nghịch lý: kinh tế vĩ mô có vẻ ổn định nhưng người dân lại cảm thấy nghèo đi do chi phí năng lượng và nhà ở tăng cao.

Sự phụ thuộc vào AI và những rủi ro tiềm ẩn

Một động lực tăng trưởng mới mà cả hai đảng đang đặt cược là trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, làn sóng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang gây sức ép lên hệ thống lưới điện và hạ tầng, từ đó đẩy giá năng lượng lên cao. Chuyên gia Mark Zandi cảnh báo rằng sự phụ thuộc quá lớn vào AI khiến nền kinh tế Mỹ dễ bị tổn thương nếu kỳ vọng về lợi nhuận công nghệ không đạt như mong đợi hoặc thị trường chứng khoán biến động.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc