Khám phá vẻ đẹp Công viên địa chất Non nước Cao Bằng

Chỉ khi thực sự đắm mình vào những câu chuyện của cư dân bản địa, lắng nghe phân tích từ giới chuyên gia hay quan sát từng vỉa đá cổ, ta mới thấu hiểu Cao Bằng đang gìn giữ một kho tàng vô giá của đất trời và lịch sử dân tộc.

Dấu ấn thời gian trên vùng đất di sản

Từ trung tâm thành phố Cao Bằng ngược dòng về phía các huyện Hà Quảng, Trùng Khánh hay Nguyên Bình, du khách sẽ ngỡ ngàng trước sự chuyển mình kỳ diệu của thiên nhiên. Những dãy núi đá vôi nhấp nhô soi bóng xuống dòng sông xanh ngắt, xen lẫn thung lũng lúa vàng tạo nên bức họa đồ vừa tráng lệ vừa tĩnh lặng.

Ít ai biết rằng, ẩn sau vẻ thơ mộng ấy là biên niên sử địa chất kéo dài hơn nửa tỷ năm. Hệ thống hang động và hóa thạch tại đây là minh chứng sống động cho những biến động kiến tạo mãnh liệt của hành tinh chúng ta qua hàng triệu kỷ nguyên.

Chính thức gia nhập mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO từ năm 2018, Non nước Cao Bằng có quy mô hơn 3.683 km². Đây là nơi hội tụ của hơn 130 điểm di sản địa chất đặc thù, minh họa rõ nét quá trình tiến hóa karst nhiệt đới đặc trưng của miền Bắc Việt Nam với các tháp đá, sông ngầm và hệ sinh thái đa dạng.

Sức hút của vùng đất này không chỉ đến từ đá mà còn từ sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người. Với hơn 215 di tích lịch sử văn hóa, trong đó nổi bật là ba khu di tích quốc gia đặc biệt: Pác Bó, rừng Trần Hưng Đạo và địa điểm Chiến thắng Biên giới 1950. Đây còn là cái nôi văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao... với kho tàng lễ hội và tri thức bản địa phong phú.

Mỗi chuyến đi đến Cao Bằng là một hành trình đa trải nghiệm: vừa tìm hiểu lịch sử Trái đất, vừa ôn lại truyền thống hào hùng của dân tộc và tận hưởng nhịp sống chậm rãi nơi bản làng vùng cao.

Hệ thống thạch nhũ lung linh bên trong động Ngườm Ngao. (Ảnh: Trần Nguyên)

Khi di sản trở thành nhịp sống hằng ngày

Các tuyến du lịch tại Cao Bằng được thiết kế tinh tế để dẫn dắt cảm xúc du khách. Nếu tuyến phía Bắc là hành trình về nguồn thì tuyến phía Đông lại là bản giao hưởng giữa cảnh sắc và văn hóa bản địa.

Những địa danh như thác Bản Giốc hùng vĩ, động Ngườm Ngao huyền ảo, hồ Thang Hen trong vắt hay núi Mắt Thần độc đáo không chỉ là điểm check-in mà còn mang giá trị địa chất đặc biệt. Trong khi đó, tuyến phía Tây dẫn lối tới đỉnh Phia Oắc cao 1.931m, nơi có khí hậu ôn hòa và hệ sinh thái rừng nguyên sinh quý hiếm nằm trong Sách Đỏ.

Trải nghiệm văn hóa là mảnh ghép không thể thiếu. Du khách có thể thưởng thức tiếng đàn tính, điệu hát Then, hay nhâm nhi đặc sản hạt dẻ Trùng Khánh, phở chua trong không gian lễ hội Lồng Tông, Gầu Tào đậm đà bản sắc.

Với triết lý phát triển "lấy di sản làm trung tâm, cộng đồng làm chủ thể", Cao Bằng đã thành công trong việc bảo tồn nghề truyền thống và nâng cao đời sống người dân thông qua du lịch. Sự gắn kết này giúp di sản được bảo vệ bền vững từ chính bàn tay của cộng đồng.

Nét đẹp văn hoá đặc sắc của đồng bào dân tộc tại thác Bản Giốc. (Ảnh: An Bình)

Năm 2024, địa phương đã tổ chức thành công Hội nghị quốc tế về Công viên địa chất UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương, khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch thế giới. Kết quả là giai đoạn 2021-2025, tỉnh đón tới 7,8 triệu lượt khách, doanh thu tăng trưởng vượt bậc. Việc liên tục nằm trong Top 10 điểm đến thân thiện nhất Việt Nam là minh chứng cho hướng đi đúng đắn của tỉnh trong việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế.

Nỗ lực bảo vệ "Thẻ xanh" bền vững

Việc UNESCO tiếp tục trao "Thẻ xanh" cho Công viên địa chất Non nước Cao Bằng vào năm 2026 là thành quả của quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ. Đây không chỉ là danh hiệu mà còn là sự công nhận cho cách tiếp cận bền vững trong việc quản lý di sản và cải thiện sinh kế người dân.

Bà Nông Thị Tuyến, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh khẳng định, việc tái công nhận danh hiệu là động lực để địa phương tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu khoa học, phục dựng lễ hội và phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng dựa trên nền tảng tri thức địa phương.

Tương lai gần, tuyến du lịch thứ năm kết nối với Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) sẽ hình thành, tạo nên một hành trình liên kết di sản độc nhất vô nhị. Trách nhiệm gìn giữ vẻ đẹp của đá, của rừng và của hồn cốt dân tộc chính là sứ mệnh của thế hệ hôm nay để bảo giữ "Thẻ xanh" cho muôn đời sau.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc