Dấu tích Trai Cung tại đàn tế Nam Giao thời nhà Hồ

Phát lộ không gian nghi lễ uy nghi tại đàn tế Nam Giao

Thông qua đợt khai quật khảo cổ lần thứ năm (giai đoạn 2025-2026), các chuyên gia đã mở rộng phạm vi nghiên cứu trên diện tích gần 10.000m² tại cấp nền 4 và 5 của đàn tế Nam Giao. Kết quả thu được, kết hợp cùng các tư liệu từ những lần thăm dò trước đó, đã giúp phác họa một bức tranh khá toàn diện về mặt bằng kiến trúc của di tích này qua cả năm cấp nền.

Được xây dựng vào năm 1402 dưới thời vua Hồ Hán Thương, đàn tế Nam Giao tọa lạc trên sườn núi Đốn Sơn với tổng diện tích khoảng 4,3ha. Đây là nơi diễn ra các nghi thức tế lễ trời đất quan trọng nhất của triều đại nhà Hồ. Tại cấp nền 4, các hố khai quật tập trung dọc hai bên đường Thần đạo cho thấy sự phân chia chức năng rõ rệt: phía Tây là khu vực tập trung các công trình kiến trúc trọng yếu, trong khi phía Đông có mật độ di vật thưa thớt hơn.

Điểm nhấn đặc biệt trong đợt này là việc phát hiện cụm kiến trúc khép kín phía Tây bao gồm tiền điện, chính điện và hệ thống hành lang nối liền. Công trình chính tại đây có quy mô 5 gian, diện tích khoảng 190m², được quy hoạch đồng bộ với sân lát gạch và các lối đi bằng đá. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của cổng tam quan (cổng thứ năm) với kết cấu 3 gian dài 11,3m là một phát hiện hiếm thấy trong kiến trúc cổng thời Lý - Trần - Hồ.

Kỹ thuật san nền và giả thuyết về nơi nhà vua trai giới

Hệ thống đường Thần đạo cũng được làm rõ với sự thay đổi về quy mô theo từng cấp nền. Tại cấp nền 4, đường gồm 3 làn, nhưng khi xuống cấp nền 5, con đường được mở rộng thành 5 làn với tổng chiều rộng hơn 9,5m. Cách phân chia này phản ánh trật tự nghiêm ngặt trong các nghi lễ cung đình xưa.

Ở khu vực thấp nhất (cấp nền 5), các nhà khảo cổ xác định đây là không gian ngoại đàn với sân đất nén chặt, đóng vai trò vùng đệm chuyển tiếp. Ngược lại, cấp nền 4 được xác định là khu vực nội đàn. Qua phân tích địa tầng, giới chuyên gia kinh ngạc trước kỹ thuật san lấp và gia cố mặt bằng của người xưa. Các lớp đất sét, đá dăm và đá phiến được đầm nén dày tới 1m, cho thấy khả năng huy động nguồn lực khổng lồ dưới thời nhà Hồ.

Dựa trên bố cục khép kín và vị trí nằm thấp hơn Viên đàn, tổ hợp kiến trúc phía Tây tại cấp nền 4 được nhận định nhiều khả năng là Trai Cung. Đây chính là nơi nhà vua thực hiện các nghi thức trai giới, giữ thân tâm thanh tịnh trước khi tiến vào đại lễ tế Giao. Dù chỉ là những kết luận bước đầu, phát hiện này đã mở ra hướng đi mới trong việc nghiên cứu và bảo tồn di sản thế giới Thành Nhà Hồ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc