Dấu tích phòng thủ thời Nguyễn tại Hải Vân Đà Nẵng
Phát lộ cấu trúc quân sự độc đáo thời Nguyễn tại Đà Nẵng
Cuộc khai quật khảo cổ khẩn cấp diễn ra vào tháng 5/2026 đã mang lại những kết quả quan trọng về hệ thống phòng vệ cổ xưa tại khu vực đèo Hải Vân. Ban Quản lý Di tích và Danh thắng TP. Đà Nẵng cùng Viện Khảo cổ học đã tiến hành thăm dò trên diện tích 600m² tại hai địa điểm chiến lược: Trạm Nam Chơn và Đồn Chơn Sảng.
Tại Trạm Nam Chơn, các chuyên gia đã thu thập được 904 hiện vật trải dài từ thời Trần đến thời Nguyễn. Trong khi đó, Đồn Chơn Sảng cũng đóng góp 60 di vật quý giá. Bên cạnh các cổ vật, đoàn khảo cổ còn tìm thấy hệ thống nền móng, bờ kè đá, bậc cấp và các công sự phòng thủ kiên cố.
| Dấu tích nền móng và các ụ đá canh gác tại Đồn Chơn Sảng nhìn ra con đường thiên lý xưa. (Ảnh minh họa) |
Chi tiết cấu trúc các công trình phòng thủ
Kết quả nghiên cứu tại Nam Chơn cho thấy một mô hình dịch trạm kết hợp phòng thủ hoàn chỉnh dưới triều Nguyễn, bao gồm ba lớp: tường thành, hào nước và bờ thành bảo vệ bên ngoài. Kỹ thuật kè đá tinh xảo chứng minh sự đầu tư bài bản và quy hoạch chặt chẽ của triều đình thời bấy giờ.
Đối với Đồn Chơn Sảng, các nhà khoa học xác định đây là chốt chặn trọng yếu kiểm soát con đường thiên lý Bắc - Nam đoạn lên Hải Vân quan. Các trạm gác và hệ thống kè được thiết kế tối ưu để bao quát tầm nhìn, hướng thẳng về tuyến đường huyết mạch.
Đáng chú ý, các chuyên gia đánh giá kỹ thuật xây dựng tại đây mang đậm bản sắc truyền thống Việt Nam, chưa chịu ảnh hưởng từ kiến trúc quân sự phương Tây (Vauban) như nhiều thành lũy khác cùng thời kỳ. Điều này tạo nên giá trị lịch sử đặc biệt cho cụm di tích này.
Chiến lược bảo tồn và kết nối chuỗi di tích Hải Vân
Dựa trên những phát hiện mới, nhà nghiên cứu Bùi Văn Tiếng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Đà Nẵng - đã đề xuất phương án liên kết các điểm di tích bao gồm: pháo đài Định Hải, Đồn Chơn Sảng, Trạm Nam Chơn và trạm Hải Vân. Ông nhấn mạnh rằng các công trình này vốn là một hệ thống phòng thủ liên hoàn, hỗ trợ nhau mật thiết trong cuộc chiến năm 1859.
Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, đã thống nhất quan điểm giữ nguyên trạng các dấu tích vừa phát lộ. Thành phố yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích cấp thành phố, đồng thời xây dựng phương án bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa lâu dài.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Cuộc khai quật tại Hải Vân phát hiện được bao nhiêu hiện vật?
Đáp: Các nhà khảo cổ đã tìm thấy tổng cộng 904 hiện vật tại Trạm Nam Chơn và 60 di vật tại Đồn Chơn Sảng, có niên đại kéo dài từ thời Trần đến thời Nguyễn.
Hỏi: Chức năng chính của Đồn Chơn Sảng là gì?
Đáp: Đồn Chơn Sảng đóng vai trò là một đồn phòng thủ quân sự, có nhiệm vụ giám sát và kiểm soát tuyến đường thiên lý đi lên đỉnh đèo Hải Vân.
Hỏi: Tại sao các di tích này có giá trị kiến trúc đặc biệt?
Đáp: Vì chúng giữ được kỹ thuật xây dựng truyền thống của triều Nguyễn, không bị pha lẫn các yếu tố kiến trúc quân sự phương Tây như nhiều công trình khác.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc
