AI dịch thuật Hán Nôm: Công cụ số hóa di sản văn hóa dân tộc

Giải mã di sản Hán Nôm bằng Trí tuệ nhân tạo (AI)

Thay vì những lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế con người, một dự án nghiên cứu mới đây đã chứng minh sức mạnh của công nghệ trong việc bảo tồn văn hóa. Hệ thống dịch tự động Hán Nôm do PGS.TS Đinh Điền và các cộng sự tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) phát triển đã mở ra cánh cửa mới để tiếp cận kho tàng tri thức cổ của cha ông.

Hệ thống dịch thuật tự động Hán Nôm ứng dụng công nghệ AI tiên tiến. (Nguồn: ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM)

Kho dữ liệu khổng lồ phục vụ số hóa di sản

Để xây dựng hệ thống này, nhóm nghiên cứu đã dày công thiết lập một kho dữ liệu số đồ sộ. Thành tựu này bao gồm 200.000 trang văn bản Hán Nôm được số hóa, cùng 200.000 ảnh gán nhãn chuẩn xác phục vụ huấn luyện nhận dạng ký tự quang học (OCR). Đặc biệt, kho ngữ liệu còn sở hữu 750.000 cặp câu song ngữ Hán Nôm - Quốc ngữ và hơn 1 triệu câu đơn ngữ, tương ứng khoảng 16 triệu ký tự.

Nguồn tư liệu này vô cùng phong phú, trải dài từ văn học, lịch sử, y học cổ truyền đến các văn bản hành chính và thư tín dân gian. Đây chính là nền tảng cốt lõi để các mô hình AI học tập, đồng thời là nguồn tài nguyên số vô giá cho các nghiên cứu liên ngành trong tương lai.

Đưa văn hóa cổ đến gần hơn với cộng đồng

Kho tàng Hán Nôm bao gồm hàng triệu trang thư tịch, gia phả và văn bia chứa đựng linh hồn dân tộc. Tuy nhiên, rào cản ngôn ngữ khiến những giá trị này thường chỉ nằm trong phạm vi nghiên cứu của các chuyên gia. Sự xuất hiện của AI đóng vai trò như một "trợ lý thông minh", hỗ trợ nhận dạng và chuyển ngữ nhanh chóng, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và thấu hiểu di sản.

Thực tế, AI không thay thế con người mà là công cụ để tối ưu hóa khả năng bảo tồn. Khi được đặt vào mục tiêu vì cộng đồng, công nghệ trở thành nhịp cầu nối liền quá khứ và hiện tại, làm giàu thêm đời sống tinh thần và khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên số.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc