Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình cao: Cơ hội thu hút FDI

Cột mốc kinh tế mới của Việt Nam và niềm tin từ nhà đầu tư

Dựa trên phân loại mới nhất của Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam đã chính thức ghi tên mình vào danh sách các quốc gia có thu nhập trung bình cao. Với Tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người đạt mức 4.970 USD, Việt Nam đã vượt qua ngưỡng tối thiểu 4.636 USD theo tiêu chuẩn quốc tế. Theo TS. Hà Thị Cẩm Vân từ Đại học RMIT Việt Nam, cột mốc này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, phản ánh sự tăng trưởng bền vững về quy mô kinh tế và năng lực sản xuất của quốc gia.

Sự chuyển mình này không chỉ nâng cao vị thế kinh tế mà còn khẳng định Việt Nam là một thị trường đầy tiềm năng với sức mua ngày càng lớn. Tuy nhiên, TS. Vân cũng nhấn mạnh rằng việc thay đổi nhóm thu nhập không đồng nghĩa với việc cải thiện môi trường kinh doanh một cách tự động. Các nhà đầu tư quốc tế vẫn sẽ ưu tiên đánh giá các yếu tố thực chất như sự ổn định chính sách, hạ tầng năng lượng, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản lý hành chính.

Thách thức bẫy thu nhập trung bình và bài toán chuỗi giá trị

Vị thế mới cho phép Việt Nam thay đổi chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Thay vì dựa vào lợi thế lao động giá rẻ, Việt Nam có thể tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như R&D, thiết kế, công nghệ số và tài chính. Dẫu vậy, mối liên kết giữa khối ngoại và doanh nghiệp nội địa vẫn là một thách thức lớn. Số liệu cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đã sụt giảm đáng kể từ 35% năm 2009 xuống còn 18% năm 2023.

Nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình luôn hiện hữu nếu năng suất lao động và trình độ công nghệ không theo kịp đà tăng của tiền lương. Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, WB ước tính Việt Nam cần duy trì mức tăng trưởng GDP bình quân đầu người khoảng 6% và năng suất lao động tăng 6,3% mỗi năm.

Động lực tăng trưởng trong giai đoạn 5-10 năm tới

Trong nửa đầu năm 2026, GDP của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 8,18%, cho thấy sức chống chịu bền bỉ trước những biến động địa chính trị. Tuy nhiên, tình trạng thâm hụt cán cân thương mại khoảng 16,65 tỷ USD chỉ ra rằng nền kinh tế vẫn còn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. TS. Hà Thị Cẩm Vân nhận định, trong thập kỷ tới, năng suất sẽ là động lực sống còn. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được thực hiện thực chất, gắn liền với chuỗi cung ứng và quản trị dữ liệu.

Bên cạnh đó, việc nâng cấp nguồn nhân lực, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao như bán dẫn và AI, là điều kiện tiên quyết để phá vỡ các điểm nghẽn hiện tại. Khi không còn phụ thuộc vào các nguồn vốn ưu đãi như IDA, Việt Nam cần chủ động phát triển thị trường vốn nội địa, tối ưu hóa đầu tư công và tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho khu vực tư nhân.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc