Thị trường carbon Việt Nam 2026: Từ chính sách tới vận hành

Hiện thực hóa giao dịch tín chỉ carbon tại Việt Nam

Ngày 14/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Diễn đàn carbon Việt Nam 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” đã chính thức khai mạc, quy tụ hơn 400 đại biểu từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức tài chính quốc tế. Sự kiện tập trung vào lộ trình hoàn thiện thể chế và thúc đẩy nguồn cung tín chỉ carbon chất lượng cao.

Các chuyên gia thảo luận tại Diễn đàn carbon Việt Nam 2026. (Nguồn: BTC)

Việt Nam đã đặt những viên gạch đầu tiên cho thị trường carbon thông qua hàng trăm dự án thuộc Cơ chế phát triển sạch (CDM) và Cơ chế tín chỉ chung (JCM). Hiện có khoảng 30 đơn vị chuyên trách đã sẵn sàng cho các khâu đo lường, báo cáo và thẩm tra (MRV), tạo tiền đề vững chắc cho việc đưa tín chỉ carbon vào giao dịch thực tiễn.

Một trong những điểm nhấn của diễn đàn là hoạt động kết nối cung - cầu (Business Matching). Tại đây, hai biên bản ghi nhớ quan trọng về trao đổi hạn ngạch phát thải đã được ký kết, minh chứng cho sự sẵn sàng của các bên tham gia thị trường. Cục Biến đổi khí hậu cùng Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) cũng đang hoàn thiện sổ tay hướng dẫn để giúp doanh nghiệp tiếp cận quy định thuận lợi hơn.

Điều kiện khắt khe để tạo tín chỉ carbon quốc tế

Phiên thảo luận chuyên sâu về Điều 6 Thỏa thuận Paris đã làm rõ vai trò của Nghị định 112/2026/NĐ-CP. Hiệu lực từ ngày 19/5, nghị định này cung cấp khung pháp lý cho hoạt động trao đổi kết quả giảm phát thải xuyên biên giới.

Các chuyên gia lưu ý rằng không phải mọi hoạt động giảm phát thải đều có thể thương mại hóa. Để bán được tín chỉ ra thị trường quốc tế, dự án phải chứng minh được tính bổ sung và tính thực chất của lượng phát thải cắt giảm. Đặc biệt, các cơ chế theo Điều 6.2 và 6.4 yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối về phương pháp luận và tính toàn vẹn môi trường.

Ưu tiên các dự án công nghệ cao và vốn lớn

Việt Nam định hướng không chuyển giao tín chỉ carbon đại trà. Thay vào đó, quốc gia ưu tiên những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ tiên tiến và nguồn vốn lớn như điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng và địa nhiệt. Trong khi đó, các loại hình năng lượng tái tạo phổ biến như điện mặt trời nối lưới hiện nay khó đáp ứng tiêu chí về tính bổ sung do chi phí đã giảm sâu.

Trong nông nghiệp, mô hình lúa phát thải thấp quy mô 80.000ha của Green Carbon là một ví dụ điển hình. Dự án này tận dụng dữ liệu vệ tinh và hệ thống MRV chuẩn quốc tế để bảo chứng cho giá trị của từng tín chỉ được tạo ra.

Lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác kết nối cung - cầu tín chỉ carbon giữa CODE và Ngọc Viễn Đông. (Ảnh: BTC)

Cân bằng lợi ích thương mại và mục tiêu Net Zero quốc gia

Một thách thức lớn được đặt ra là cơ chế "điều chỉnh tương ứng". Khi một lượng tín chỉ được bán ra quốc tế, chúng sẽ không được tính vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia của Việt Nam. Do đó, Chính phủ sẽ kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ chuyển giao: các dự án công nghệ cao có thể chuyển giao tới 90%, trong khi các dự án phổ thông chỉ ở mức tối đa 50%.

Thông điệp cuối cùng của diễn đàn là sự chuyển mình từ giai đoạn xây dựng văn bản sang vận hành thực tế. Việc phát triển thị trường carbon không chỉ mang lại lợi nhuận tài chính mà còn là công cụ then chốt để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh và hỗ trợ lộ trình Net Zero vào năm 2050.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc