Phú nhị đại Trung Quốc bỏ kế nghiệp: Kinh tế tư nhân lung lay

Thực trạng thế hệ kế cận từ chối sản nghiệp gia đình

Tại Trung Quốc, thuật ngữ "phú nhị đại" vốn dùng để chỉ những người thừa kế giàu có được sinh ra trong nhung lụa. Tuy nhiên, theo báo cáo từ SCMP, một làn sóng mới đang hình thành khi nhiều người trong số họ khước từ quyền thừa kế hoặc không đủ năng lực để duy trì di sản từ cha mẹ. Điều này đang tạo ra những lo ngại về sự suy thoái của các tập đoàn tư nhân lớn.

Nhiều người kế thừa thế hệ thứ hai và thứ ba hiện nay không còn mặn mà với việc duy trì hoạt động kinh doanh truyền thống của gia đình. (Nguồn: SCMP)

Khủng hoảng chuyển giao quyền lực tại các trung tâm kinh tế

Tình trạng này diễn ra đặc biệt nghiêm trọng tại tỉnh Chiết Giang, nơi được coi là trái tim của nền kinh tế tư nhân Trung Quốc. Trường hợp của anh Li Fante (30 tuổi) là một ví dụ điển hình. Dù nhà máy nhựa và cao su của gia đình tại thành phố Ôn Lăng đang hoạt động ổn định, anh vẫn quyết định không tiếp quản vì cảm thấy công việc quá nhàm chán và áp lực.

Trước sự kiên quyết của con trai, cha mẹ anh Li – những người đã ngoài 70 tuổi – đành phải đóng cửa cơ sở kinh doanh sau ba thập kỷ hoạt động. Anh Li sau đó đã chuyển hướng sang đầu tư chứng khoán và bất động sản tại Thượng Hải, thay vì tiếp nối con đường sản xuất công nghiệp.

Theo số liệu, các doanh nghiệp gia đình chiếm tới 85% tổng số đơn vị kinh tế tư nhân tại Trung Quốc. Tại Chiết Giang, khu vực này đóng góp tới 70% GDP địa phương. Việc thiếu hụt người kế vị đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của nền kinh tế khi độ tuổi trung bình của các nhà sáng lập hiện đã chạm mốc 64 tuổi.

Những con số báo động về nhân sự kế cận

Khảo sát thực hiện bởi Đại học Tài chính và Kinh tế Ninh Ba (NBUFE) giai đoạn 2023-2025 cho thấy:

• Chỉ có 10/114 doanh nghiệp được khảo sát do thế hệ thứ hai trực tiếp quản lý.
• Khoảng 20% người thừa kế thẳng thừng từ chối tiếp quản.
• 45% vẫn đang do dự hoặc muốn theo đuổi những lĩnh vực khác ngoài kinh doanh gia đình.

Mối đe dọa tới chuỗi cung ứng và hệ sinh thái sản xuất

Các chuyên gia cảnh báo rằng đây không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình. Những doanh nghiệp tư nhân nhỏ lẻ đóng vai trò như các "mao mạch" trong hệ thống sản xuất khổng lồ của Trung Quốc. Việc các nhà máy này đóng cửa hàng loạt có thể làm đứt gãy chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngành sản xuất quốc gia.

Sức khỏe của nền kinh tế Trung Quốc phụ thuộc lớn vào khả năng thích ứng của các doanh nghiệp gia đình trong giai đoạn chuyển giao. (Nguồn: China Daily)

Chính quyền các địa phương cũng đang đau đầu tìm lời giải. Điển hình là vụ việc của Zhejiang Meida, khi nhà sáng lập 85 tuổi buộc phải bán cổ phần cho bên thứ ba vì con cái không muốn tiếp quản, khiến giá cổ phiếu lao dốc và chính quyền phải can thiệp để bảo vệ việc làm cho hàng nghìn công nhân.

Nỗ lực chính sách và những rào cản thực tế

Để đối phó, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành Luật Thúc đẩy kinh tế tư nhân vào tháng 5/2025, yêu cầu các doanh nghiệp hiện đại hóa hệ thống quản trị để đảm bảo sự kế thừa bền vững. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia hoài nghi về tính hiệu quả của các can thiệp này, bởi nhiều doanh nghiệp gia đình vẫn vận hành dựa trên kinh nghiệm và mối quan hệ cá nhân của người sáng lập, thay vì một mô hình quản trị bài bản.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc