Nghị quyết 79: Đổi mới vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp Nhà nước

Phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo về phát triển kinh tế nhà nước. (Nguồn: TTXVN)

Vào ngày 16/1/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước. Văn kiện này xác định mục tiêu trọng tâm là xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty cùng các ngân hàng thương mại nhà nước có quy mô đủ lớn, đủ sức đảm nhận vai trò tiên phong, dẫn dắt và tạo động lực tăng trưởng cho các lĩnh vực then chốt, chiến lược của quốc gia.

Chuyển dịch tư duy về vai trò của kinh tế nhà nước

Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính), đánh giá rằng một trong những đột phá lớn nhất của Nghị quyết 79 nằm ở cách xác định lại vị thế của doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Thay vì dàn trải nguồn lực để đóng vai trò chủ đạo trên phạm vi rộng như trước đây, giai đoạn mới yêu cầu sự tập trung vào những ngành nghề then chốt. Sự thay đổi này giúp phát huy tối đa tính kiến tạo và khả năng dẫn dắt của khu vực kinh tế nhà nước đối với toàn bộ nền kinh tế.

Nghị quyết đặt ra các mục tiêu cụ thể bao gồm:

• Hình thành các tập đoàn kinh tế mạnh có năng lực cạnh tranh quốc tế.
• Ưu tiên đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
• Thực hiện chuyển đổi xanh và nâng cao hiệu quả quản trị vốn nhà nước.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động tại Nghị quyết số 29/NQ-CP vào ngày 24/2/2026. Chương trình tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, nâng cao tính minh bạch, phát triển nhân lực chất lượng cao và phát huy vai trò của DNNN trong các dự án quốc gia chiến lược.

Yêu cầu tái cơ cấu đi vào chiều sâu

Theo đại diện Bộ Tài chính, việc cơ cấu lại DNNN trong thời gian tới phải thoát khỏi tư duy cũ chỉ tập trung vào sắp xếp, cổ phần hóa hay thoái vốn. Thay vào đó, trọng tâm phải là tái cấu trúc thực chất, gắn liền với việc phân bổ lại nguồn lực và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Đây là nhiệm vụ liên tục, bao gồm cả việc cải tổ bộ máy, tối ưu hóa nguồn vốn, tài sản và phương thức quản trị. DNNN được kỳ vọng sẽ đi đầu trong việc tiếp nhận công nghệ lõi, thực hiện các chuẩn mực quản trị của OECD và áp dụng báo cáo ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Mặc dù vậy, quá trình này vẫn đối mặt với không ít thách thức như hạn chế về nhân sự công nghệ cao, khả năng liên kết dữ liệu và tâm lý e ngại rủi ro trong đầu tư công nghệ mới.

Áp lực từ kỳ vọng tăng trưởng đột phá

Kết luận số 18-KL/TW về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 đặt ra mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số. Điều này đặt lên vai DNNN trọng trách nặng nề: vừa phải bảo toàn vốn, vừa phải thúc đẩy hiệu quả kinh doanh và tiên phong đầu tư vào các lĩnh vực khó mà khu vực tư nhân chưa sẵn sàng tham gia.

Chiến lược "mở đường" cho khu vực kinh tế tư nhân

Nghị quyết 79 cùng với Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân hướng tới một mối quan hệ cộng sinh bền vững. Khi DNNN tập trung vào hạ tầng chiến lược, năng lượng và công nghệ cao, họ sẽ tạo ra hệ sinh thái và dư địa để các doanh nghiệp tư nhân phát triển trong lĩnh vực phụ trợ và dịch vụ giá trị gia tăng.

Bà Nguyễn Thu Thủy nhấn mạnh DNNN không nên cạnh tranh trực tiếp ở những mảng thị trường đã vận hành hiệu quả mà nên phát huy vai trò "mở đường", kết nối chuỗi cung ứng và lan tỏa công nghệ. Điều này đòi hỏi sự chủ động trong việc xử lý các dự án yếu kém, tăng cường minh bạch tài chính và mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học để tạo ra hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc