Mỹ siết trừng phạt Iran: Kinh tế Tehran và áp lực năng lượng

Kể từ đầu năm 2025, chính quyền Washington đã đẩy mạnh các biện pháp gây áp lực kinh tế chưa từng có đối với Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định những lệnh trừng phạt mới sẽ tạo ra những tổn thất nặng nề cho quốc gia Trung Đông này. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump cũng đưa ra lời cảnh báo về các hệ lụy kinh tế nghiêm trọng nếu Iran không thay đổi lập trường.

Lập trường không nhượng bộ của Tehran

Mặc dù đối mặt với sức ép gia tăng, Iran vẫn duy trì thái độ cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố nước này sẽ không lùi bước cho đến khi các cam kết quốc tế được thực hiện đầy đủ. Để đối phó với tình trạng bị cô lập, chính quyền Tehran đã tăng cường trao quyền cho các tỉnh biên giới, mở rộng các tuyến giao thương đường bộ qua Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và đường thủy qua biển Caspi để đảm bảo nguồn cung thực phẩm và nguyên liệu.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế như Giáo sư Mohammad Reza Farzanegan từ Đại học Marburg nhận định rằng, nếu không có một lối thoát ngoại giao thực chất, những tổn thất này sẽ lan rộng và ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định của nền kinh tế thế giới.

Khủng hoảng "khó chồng khó" tại Iran

Nền kinh tế Iran vốn đã suy yếu sau nhiều thập kỷ do quản lý kém và tham nhũng, nay lại càng thêm kiệt quệ bởi các lệnh trừng phạt mới. Với dân số khoảng 90 triệu người, tình trạng lạm phát phi mã, thu nhập giảm sút và sự bất ổn trên thị trường lao động đang trở thành những gánh nặng hiện hữu.

Dưới thời Chính phủ của Tổng thống Masoud Pezeshkian, ưu tiên hàng đầu là bảo vệ sinh kế và ổn định thị trường. Tuy nhiên, theo nhà kinh tế Mahdi Ghodsi, để đạt được sự hồi phục bền vững, Iran bắt buộc phải thực hiện những cải cách nội bộ sâu rộng và giảm bớt căng thẳng đối đầu với phương Tây cùng các đồng minh khu vực.

Năng lượng: Tâm điểm của các lệnh trừng phạt

Washington đang chuyển hướng tập trung vào các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc - những đơn vị chính tiêu thụ dầu thô từ Iran. Việc áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp không chỉ nhắm vào dòng tiền mà còn có nguy cơ gây căng thẳng ngoại giao với Bắc Kinh.

Theo ông Ghodsi, năng lượng là quân bài quan trọng nhất của Mỹ. Nếu các biện pháp hạn chế kéo dài, Iran có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt điện và khí đốt nghiêm trọng vào mùa Đông, buộc nhiều ngành công nghiệp phải ngừng hoạt động. Hiện nay, Chính phủ Iran đã phải cắt giảm trợ giá nhiên liệu và cân nhắc tăng giá xăng để giảm bớt gánh nặng ngân sách.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc