Kinh tế Nhật Bản sau 30 năm giảm phát: Cơ hội và rủi ro mới

Sau hơn ba thập kỷ đối mặt với tình trạng tăng trưởng đóng băng và giảm phát kéo dài, nền kinh tế Nhật Bản đang ghi nhận những chuyển biến mang tính bước ngoặt. Sự trở lại của lạm phát, đà tăng lương, sự bùng nổ của thị trường chứng khoán cùng lượng khách quốc tế kỷ lục đang thay đổi hoàn toàn diện mạo của nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

Sự chuyển dịch sang trạng thái kinh tế mới

Kinh tế Nhật Bản đang xuất hiện nhiều dấu hiệu khởi sắc sau nhiều thập kỷ vật lộn với giảm phát và tăng trưởng trì trệ. (Nguồn: The Diplomat)

Các chuyên gia kinh tế nhận định đây là sự thay đổi về mặt cấu trúc. Nhật Bản đang dần thoát ly khỏi mô hình kinh tế thiếu cầu để chuyển sang trạng thái thiếu cung. Tuy nhiên, hành trình trở lại "trạng thái bình thường" này cũng đi kèm với các bài toán khó về chi phí sinh hoạt, lãi suất tăng và áp lực tái cấu trúc vốn tại các doanh nghiệp.

Về mặt chính sách, Chính phủ Nhật Bản đã phê duyệt kế hoạch chi tiêu khổng lồ trị giá 2.300 tỷ USD vào tháng 7/2026. Tokyo tin rằng nền kinh tế đã bước vào giai đoạn "phi giảm phát", tạo tiền đề cho việc tăng thu ngân sách và kích cầu đầu tư. Song song đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) cũng chấm dứt kỷ nguyên tiền rẻ bằng cách nâng lãi suất chuẩn lên 1% - mức cao nhất từ năm 1995.

Làn sóng tái cơ cấu và áp lực từ chi phí vốn

Các doanh nghiệp Nhật Bản đẩy mạnh đầu tư, tái cơ cấu và M&A trong bối cảnh môi trường kinh tế có nhiều thay đổi. (Nguồn: Profit by Pakistan Today)

Thị trường chứng khoán thăng hoa đã thúc đẩy hoạt động M&A (mua bán và sáp nhập) đạt mức kỷ lục 385,9 tỷ USD trong năm 2025. Các tập đoàn lớn trong ngành hóa chất và bán dẫn bắt đầu xu hướng hợp nhất để nâng cao năng suất. Lãi suất tăng buộc các nhà lãnh đạo doanh nghiệp phải tính toán lại hiệu quả sử dụng vốn thay vì tích trữ tiền mặt như trước.

Dẫu vậy, việc thích nghi với môi trường lãi suất dương không hề dễ dàng. Sự sụp đổ của công ty xử lý thanh toán Zentoshin là minh chứng điển hình cho thấy những lỗ hổng tài chính bị che lấp bởi chính sách tiền rẻ bấy lâu nay đang dần lộ diện. Đối với các hộ gia đình, áp lực chi tiêu thực phẩm đạt đỉnh 25 năm cùng đồng Yen yếu đang tạo ra gánh nặng lớn, đặc biệt là với những người đang gánh khoản vay mua nhà.

Cơ hội định hình chu kỳ tăng trưởng bền vững

Nhật Bản đứng trước cơ hội định hình một chu kỳ tăng trưởng mới, song vẫn phải thích nghi với lạm phát và lãi suất dương. (Nguồn: The Conversation)

Dù còn nhiều bất trắc, đây vẫn là cơ hội để Nhật Bản cải tổ sâu rộng. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đang khuyến khích doanh nghiệp dùng tiền mặt để đầu tư vào công nghệ và năng suất. Việc doanh nghiệp sẵn sàng tăng giá bán để bù đắp chi phí là dấu hiệu cho thấy tâm lý giảm phát đang dần bị xóa bỏ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc