Cuộc đua kinh tế Mỹ Trung: Lợi thế từ chuỗi cung ứng toàn cầu

Cạnh tranh kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc đang chuyển dịch trọng tâm sang việc kiểm soát các mắt xích cốt lõi trong chuỗi cung ứng toàn cầu thay vì chỉ tập trung vào cán cân thương mại. Tính đến năm 2025, Bắc Kinh đã bộc lộ khả năng tận dụng các thế mạnh độc quyền để gây áp lực lên Washington, dù nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì những nền tảng sức mạnh cực kỳ vững chắc.

Sức mạnh đòn bẩy và những điểm nghẽn chiến lược

Vào tháng 4/2025, phản ứng trước chính sách thuế quan từ phía Mỹ, Trung Quốc đã áp dụng các hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Động thái này ngay lập tức buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump phải có những nhượng bộ nhất định. Thực tế, Trung Quốc đang nắm giữ 70% sản lượng khai thác và tới 90% năng lực xử lý đất hiếm trên toàn thế giới. Dù giá trị kim ngạch không quá lớn, nhưng đây là nguyên liệu không thể thay thế trong các ngành công nghiệp từ xe điện đến sản xuất máy bay chiến đấu F-35.

Ngoài ra, Bắc Kinh cũng sử dụng nông sản như một vũ khí kinh tế. Việc tạm dừng nhập khẩu đậu tương Mỹ trong giai đoạn giữa năm 2025 đã trực tiếp đe dọa doanh thu hàng tỷ USD của các bang nông nghiệp Mỹ, tạo ra áp lực chính trị không nhỏ lên Nhà Trắng. Tuy nhiên, các chuyên gia từ Foreign Affairs nhận định rằng đây chỉ là những lợi thế ngắn hạn. Sức mạnh của các điểm nghẽn này sẽ suy giảm nếu Mỹ thành công trong việc thiết lập các chuỗi cung ứng thay thế hoặc tìm được nguồn cung từ các đối tác khác.

Thế trận giằng co trong lĩnh vực công nghệ cao

Mỹ không hề lép vế khi nắm giữ "vũ khí thượng tầng" là công nghệ cao. Trong năm 2025, các tập đoàn Mỹ chiếm tới 58% lợi nhuận toàn cầu ở phân khúc công nghệ tiên tiến, bao gồm thiết kế chip bán dẫn, phần mềm chuyên dụng và thiết bị nghiên cứu khoa học. Trung Quốc, dù nỗ lực tự chủ, vẫn phụ thuộc sâu sắc vào phần mềm và thiết bị sản xuất chip từ Mỹ và các đồng minh phương Tây.

Hơn nữa, vị thế của Mỹ còn được củng cố bởi mạng lưới đồng minh. Dù Trung Quốc là công xưởng thế giới, họ vẫn thâm hụt khoảng 350 tỷ USD hàng hóa trung gian với các đối tác của Mỹ. Nếu Washington phối hợp nhịp nhàng với các đồng minh để hạn chế tiếp cận công nghệ và thị trường, sức ép lên Bắc Kinh sẽ lớn hơn gấp nhiều lần so với các biện pháp đơn phương.

Rào cản đối với cả hai cường quốc

Tuy nhiên, con đường giảm phụ thuộc của Mỹ không hề trải hoa hồng. Việc xây dựng lại hệ thống sản xuất nội địa vấp phải các rào cản về thủ tục pháp lý, chi phí môi trường và thời gian đào tạo nhân lực chuyên môn mà Trung Quốc đã tích lũy suốt 30 năm qua. Ngược lại, Trung Quốc cũng đối mặt với rủi ro nếu quá lạm dụng đòn bẩy kinh tế. Việc cắt đứt nguồn cung pin lithium-ion hay dược phẩm có thể khiến họ mất thị phần vào tay Nhật Bản, Hàn Quốc và gây tổn hại ngược lại cho nền kinh tế nội địa đang đà tăng trưởng chậm.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc