Kinh tế bạc: Biến già hóa dân số thành động lực tăng trưởng

Kinh tế bạc không chỉ đơn thuần là việc hỗ trợ người cao tuổi, mà còn là một chiến lược tổ chức lại nền kinh tế để khai thác tối đa giá trị từ nhóm dân số này. Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh chóng, khái niệm này đang trở thành tâm điểm của các chính sách phát triển bền vững.

Sự chuyển dịch toàn cầu sang xã hội già hóa

Từ năm 2006, Nhật Bản đã dẫn đầu thế giới khi trở thành xã hội "siêu già". Hiện nay, xu hướng này đang lan rộng khắp châu Á. Dự kiến đến cuối năm 2025, Trung Quốc sẽ có khoảng 320 triệu người trên 60 tuổi, trong khi tại Hàn Quốc, cứ 5 người thì có 1 người trên 65 tuổi. Ngay cả Mỹ cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của nhóm dân số trên 50 tuổi, dự báo đạt 158 triệu người vào năm 2060.

Tại khu vực Mỹ Latinh, tỷ lệ người cao tuổi được dự báo sẽ tăng gấp đôi trong vòng 3 thập kỷ. Ngay cả châu Phi, lục địa trẻ nhất, cũng sẽ chứng kiến số người già tăng gấp ba. Trước thực tế này, Liên minh châu Âu (EU) đã tiên phong đưa "kinh tế bạc" vào khung chính sách để biến thách thức thành động lực tăng trưởng mới.

Chăm sóc người cao tuổi dưới góc nhìn kinh tế

Nhật Bản đã sớm vận hành hệ thống bảo hiểm Kaigo Hoken từ năm 2000, tạo tiền đề cho sự phát triển của robot chăm sóc và công nghệ hỗ trợ. Tại châu Âu, giá trị của việc chăm sóc không công trong gia đình được ước tính tương đương 2,5% GDP toàn khối. Nếu đầu tư bài bản vào hệ thống chăm sóc chính thức, EU có thể tạo thêm hơn 13 triệu việc làm vào năm 2030, đồng thời giải phóng sức lao động cho phụ nữ.

Tuổi già là nguồn lực kinh tế quan trọng

Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những người đóng góp tích cực. Tại Mỹ, gần 57 triệu người trên 50 tuổi vẫn tham gia lực lượng lao động. Các hoạt động tình nguyện và chăm sóc không lương của họ đóng góp khoảng 1.200 tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, giá trị việc trông cháu của các ông bà tại Mỹ đạt mức 731 tỷ USD/năm.

Tại Trung Quốc, sức mua của nhóm dân số trên 50 tuổi được dự báo đạt 19.100 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2035. Điều này cho thấy tiềm năng to lớn của thị trường tiêu dùng dành cho người cao tuổi, từ y tế, tài chính đến du lịch và công nghệ.

Việt Nam và lộ trình phát triển kinh tế bạc

Việt Nam đang đối mặt với bài toán già hóa dân số ngay khi nền kinh tế vẫn đang trong quá trình phát triển. Hiện cả nước có 16,5 triệu người cao tuổi, trong đó hơn 9 triệu người vẫn đang trực tiếp tham gia lao động, kinh doanh. Chính phủ Việt Nam đã xác định việc chuyển đổi từ chăm sóc sang phát huy nguồn lực người già là nhiệm vụ trọng tâm.

Nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành như Quyết định 1116/QĐ-TTg và các kế hoạch phát triển kinh tế bạc tầm nhìn 2045. Đặc biệt, Hà Nội đã đi đầu với Nghị quyết 80/2026/NQ-HĐND nhằm hỗ trợ dịch vụ chăm sóc và khuyến khích người cao tuổi khởi nghiệp. Hệ sinh thái này đang dần hình thành, mở ra cơ hội cho các lĩnh vực như nhà ở, bảo hiểm và công nghệ hỗ trợ người già.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc