Khủng hoảng diesel: Châu Âu và rủi ro từ nguồn cung Mỹ

Tác động của cơn sốt giá diesel đến kinh tế toàn cầu

Dầu diesel được coi là "mạch máu" của nền kinh tế khi vận hành hầu hết các phương tiện vận tải hàng hóa, thiết bị nông nghiệp và máy móc công nghiệp. Khác với xăng, sự biến động của giá diesel có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn, trực tiếp làm tăng chi phí logistics và vận hành doanh nghiệp. Khi những chi phí này bị đẩy lên cao, người tiêu dùng là đối tượng cuối cùng phải gánh chịu thông qua áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt đắt đỏ.

Áp lực từ sự sụt giảm nguồn cung tại Nga và phản ứng từ Mỹ

Mỹ hiện là quốc gia xuất khẩu diesel hàng đầu thế giới trong khi Trung Quốc chủ yếu tập trung cho thị trường nội địa. Tuy nhiên, giá diesel tại Mỹ đã ghi nhận mức tăng kỷ lục. Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), giá bán lẻ hiện đã đạt mức 6,52 USD/gallon, tăng vọt so với mức hơn 3,5 USD của các năm trước đó.

Cựu Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ lo ngại về việc các nhà máy lọc dầu tại Nga liên tục bị tấn công, gây gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Nga, vốn là nhà cung cấp diesel chủ chốt, đã chứng kiến sản lượng giảm gần 30% do các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái và các lệnh hạn chế xuất khẩu tự thân để đảm bảo an ninh năng lượng trong nước.

Đáng chú ý, chính quyền Mỹ đang cân nhắc các phương án hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để kiềm chế giá trong nước trước kỳ bầu cử 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo động thái này có thể phản tác dụng, khiến các nhà máy lọc dầu cắt giảm sản lượng và đẩy giá toàn cầu lên một nấc thang mới.

Châu Âu đối mặt với lỗ hổng năng lượng lớn

Châu Âu đang ở vị thế cực kỳ mong manh trước cuộc khủng hoảng này. Do nhiều thập kỷ ưu tiên các dòng xe chạy dầu thông qua chính sách thuế, tỷ lệ xe diesel tại EU cao hơn hẳn so với Mỹ. Ước tính, hơn 38% ô tô cá nhân và 77% xe vận tải đường bộ tại EU phụ thuộc hoàn toàn vào loại nhiên liệu này.

Theo số liệu từ tổ chức Transport & Environment, mỗi lần đổ đầy bình 50 lít hiện nay khiến tài xế EU tốn thêm khoảng 30 Euro. Tại Đức, các hãng vận tải đường dài phải chi thêm trung bình 236 Euro mỗi tuần. Tổng thiệt hại của ngành vận tải EU do giá nhiên liệu tăng đã chạm ngưỡng 270 triệu Euro mỗi ngày.

Tại sao giá diesel tăng nhanh hơn dầu thô?

Một điểm khác biệt trong cuộc khủng hoảng lần này là giá diesel tăng tách biệt so với giá dầu thô. Ông Skip York từ Đại học Rice nhận định, nút thắt không còn nằm ở nguồn dầu thô đầu vào mà nằm ở "năng lực lọc dầu". Các xung đột tại Trung Đông và Ukraine đang phá hủy công suất lọc dầu nhanh hơn khả năng bù đắp của thị trường. Việc thiếu hụt các "thùng dầu dự phòng" khiến bất kỳ sự cố nhỏ nào cũng đủ sức gây ra cú sốc giá cực lớn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc