Tại sao giá dầu diesel tại châu Âu vẫn neo ở mức cao

Thị trường dầu mỏ quốc tế chứng kiến những đợt sóng lớn do căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran. Dầu thô Brent liên tục dao động trong biên độ rộng từ 73-126 USD/thùng, ghi nhận mức 95 USD/thùng vào đầu tháng 9/2026. Tuy nhiên, gánh nặng thực sự đối với người tiêu dùng châu Âu lại nằm ở giá nhiên liệu thành phẩm.

Áp lực đè nặng từ chi phí lọc dầu

Dù giá dầu thô có dấu hiệu hạ nhiệt, giá xăng và dầu diesel tại thị trường châu Âu vẫn không giảm tương ứng. Nguyên nhân chủ yếu là do giá bán lẻ không chỉ phụ thuộc vào giá dầu thô mà còn chịu tác động từ năng lực lọc dầu và mức độ khan hiếm hàng hóa trên thị trường.

Dù xu hướng xe điện đang phát triển mạnh, nhiên liệu truyền thống vẫn giữ vai trò xương sống của hệ thống giao thông EU. Theo báo cáo từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), xe chạy xăng và diesel vẫn chiếm tới 87,6% tổng lượng phương tiện đang lưu hành. Cụ thể, tỷ lệ xe xăng là 49,2% và xe diesel là 38,4%.

Các biện pháp hỗ trợ tài khóa và cắt giảm thuế từ chính phủ các nước thành viên EU dường như vẫn chưa đủ để xoa dịu thị trường. Tính đến cuối tháng 8, giá xăng trung bình tại EU đứng ở mức 1,95 Euro/lít, trong khi dầu diesel chạm ngưỡng 2,04 Euro/lít, chỉ thấp hơn rất ít so với các mức đỉnh lịch sử được thiết lập trước đó.

Chuyên gia Sumit Ritolia từ Kpler chỉ ra rằng nút thắt nằm ở khâu chế biến. Nguồn dầu thô có thể dồi dào, nhưng khả năng tinh chế chúng thành dầu diesel thương phẩm đang gặp rất nhiều hạn chế. Điều này tạo ra một khoảng cách lớn giữa giá nguyên liệu đầu vào và giá sản phẩm đầu ra, gây áp lực trực tiếp lên ngành vận tải, nông nghiệp và xây dựng, từ đó đẩy chi phí hàng hóa và thực phẩm tăng cao.

Châu Âu và bài toán an ninh nguồn cung diesel

Lượng tồn kho thấp đang là mối đe dọa thường trực đối với an ninh năng lượng khu vực. Sau khi thay đổi cấu trúc nguồn cung từ Nga, châu Âu phải dựa vào hàng nhập khẩu từ Mỹ, Ấn Độ và Trung Đông.

Ông Alan Gelder từ Wood Mackenzie nhấn mạnh, vì châu Âu là nhà nhập khẩu dầu diesel và nhiên liệu bay lớn nhất thế giới, bất kỳ sự biến động nào tại đây cũng kéo theo phản ứng dây chuyền trên toàn cầu. Sự cạnh tranh nguồn cung trở nên khốc liệt hơn khi các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ hay Brazil cũng đang tìm cách tiếp cận các nguồn hàng thay thế Nga.

Một chỉ số quan trọng là biên độ lọc dầu (crack spread) đã tăng vọt lên mức kỷ lục. Xăng Eurobob E5 và dầu diesel đều ghi nhận mức chênh lệch giá so với dầu Brent ở ngưỡng cao nhất trong nhiều năm. Điều này cho thấy chi phí vận hành, thuế phí và lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu đang chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá bán.

Tại khu vực Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA), tồn kho xăng dầu đã có lúc rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9/2021. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và châu Âu đang phải hoạt động gần như tối đa công suất (khoảng 98%) nhưng vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống nguồn cung.

Dự báo xu hướng giá trong tương lai

Triển vọng giá nhiên liệu những tháng cuối năm vẫn rất khó đoán. Theo các chuyên gia, trong khi giá xăng có thể giảm nhẹ khi mùa du lịch kết thúc, thì dầu diesel lại bước vào giai đoạn căng thẳng do nhu cầu sưởi ấm vào mùa Đông tăng cao.

Hoạt động bảo trì định kỳ của các nhà máy lọc dầu vào mùa Thu cũng có thể làm gián đoạn sản lượng. Hy vọng hiện đang đặt vào việc tăng cường xuất khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như sự ổn định trở lại của các tuyến vận tải tại Trung Đông.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả khi giá dầu thô giảm sâu, người tiêu dùng chưa chắc được hưởng lợi ngay lập tức. Những vấn đề nội tại về công suất lọc dầu và tồn kho thấp sẽ khiến giá nhiên liệu tại châu Âu duy trì ở mức cao, tiếp tục là động lực chính thúc đẩy lạm phát toàn diện.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc