EVFTA: Đòn bẩy đưa Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu

Hành trình 6 năm nâng tầm thương mại Việt Nam - EU

Tính đến ngày 1/8/2026, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã trải qua tròn 6 năm đi vào thực thi. Dù đây là một khoảng thời gian không dài so với lịch sử 36 năm quan hệ ngoại giao, nhưng EVFTA đã tạo nên những bước ngoặt lịch sử cho nền kinh tế hai bên. Từ những thiện chí chính trị ban đầu, hiệp định đã thực sự chuyển hóa thành các giá trị thương mại bền vững, củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dưới đây là những phân tích chi tiết về tác động của EVFTA đối với dòng chảy kinh tế song phương.

Tái cấu trúc dòng chảy thương mại và cú hích thuế quan

Dữ liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy sự bùng nổ mạnh mẽ trong quan hệ giao thương. Trong hơn ba thập kỷ qua, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt trên 900 tỷ USD. Điều bất ngờ là có tới 42,6% con số này (khoảng 383,8 tỷ USD) được thực hiện chỉ trong 6 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực vào tháng 8/2020.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, nhận định rằng EVFTA đã xóa bỏ các rào cản thị trường, giúp Việt Nam trở thành một trong những "neo kinh tế" quan trọng nhất của EU tại khu vực châu Á. Đặc biệt, bước sang năm thứ 7, EU chính thức hoàn tất lộ trình tự do hóa, mở cửa miễn thuế cho 99% hàng hóa Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang tích cực cắt giảm thuế quan cho hàng EU theo lộ trình đến năm 2030.

Thặng dư thương mại kỷ lục

Chỉ trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch song phương đạt 41,4 tỷ USD với mức thặng dư nghiêng về Việt Nam lên tới 22 tỷ USD. Con số này thậm chí đã vượt qua mức thặng dư của cả năm 2019 trước khi có hiệp định. Các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như điện tử, dệt may, nông sản đang bổ trợ hoàn hảo cho các sản phẩm công nghệ cao, dược phẩm và máy móc từ châu Âu.

Việt Nam: Trung tâm vận hành chiến lược của doanh nghiệp châu Âu

Kết quả từ Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II/2026 cho thấy 55% doanh nghiệp EU coi Việt Nam là trung tâm hoạt động cốt lõi. Hiệp định mang lại lợi ích tài chính trực tiếp với 66% doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí nhờ ưu đãi thuế quan, phổ biến ở mức từ 5-15%.

Không chỉ dừng lại ở thương mại hàng hóa, các doanh nghiệp logistics cũng ghi nhận sự tăng trưởng ổn định nhờ nhu cầu kho bãi và phân phối xuyên suốt chuỗi cung ứng được thúc đẩy bởi EVFTA.

Thách thức từ rào cản phi thuế quan và tiêu chuẩn xanh

Dù thuế quan giảm, các doanh nghiệp vẫn đối mặt với khó khăn về thủ tục hành chính, quy tắc xuất xứ (RoO) và hoàn thuế VAT. Theo Phó Chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet, EVFTA hiện nay không chỉ là cắt giảm thuế mà còn bao gồm các tiêu chuẩn khắt khe về phát triển bền vững như Thỏa thuận xanh châu Âu (EGD), Cơ chế CBAM và quy định chống phá rừng (EUDR). Năng lực tuân thủ các quy định này sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp Việt giữ vững lợi thế cạnh tranh.

Tầm nhìn FDI chất lượng cao và bảo hộ đầu tư

Trong tương lai, việc phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA) được kỳ vọng sẽ mở đường cho dòng vốn FDI chất lượng cao vào các ngành năng lượng sạch và hạ tầng số. Việt Nam đang đóng vai trò cầu nối quan trọng, thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn giữa khối EU và ASEAN.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc