Vì sao EU vẫn chi tỷ USD nhập khẩu thép và LNG từ Nga?

Số liệu từ Eurostat cho thấy, trong 5 tháng đầu năm 2026, Nga đã thu về gần 10 tỷ EUR (khoảng 11,4 tỷ USD) từ việc xuất khẩu hàng hóa sang Liên minh châu Âu (EU). Bất chấp các rào cản thương mại, dòng tiền này vẫn tiếp tục chảy về các tập đoàn lớn của xứ bạch dương.

Mặc dù tổng kim ngạch đã giảm đáng kể so với thời kỳ trước xung đột, Nga vẫn duy trì vị thế cung ứng quan trọng đối với các mặt hàng năng lượng, kim loại và sản phẩm công nghiệp. Điều này có được là nhờ các cơ chế miễn trừ đặc biệt hoặc những lĩnh vực chưa bị áp đặt lệnh trừng phạt triệt để.

Năng lượng: Khí đốt hóa lỏng (LNG) giữ vai trò chủ chốt

Năng lượng hiện là nhóm hàng chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu thương mại Nga - EU. Trong đó, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) dẫn đầu về giá trị xuất khẩu, kế đến là dầu thô và các chế phẩm liên quan. Tuy nhiên, dư địa cho mảng này đang thu hẹp dần khi các lệnh cấm mới bắt đầu phát huy tác dụng.

Lĩnh vực năng lượng Nga đang dần bị siết chặt bởi các lệnh trừng phạt của EU. (Nguồn: CNN)

EU đã thực thi lệnh cấm phần lớn dầu thô vận chuyển bằng đường biển và dự kiến sẽ loại bỏ hoàn toàn LNG của Nga vào năm 2027. Hiện tại, giá trị nhập khẩu LNG vẫn duy trì ở mức 3,7 tỷ EUR, đóng góp hơn một nửa giá trị thương mại năng lượng giữa hai bên. Song song đó, các nhà máy lọc dầu của tập đoàn Lukoil tại Bulgaria và Romania cũng đang phải thực hiện quá trình chuyển đổi chủ sở hữu dưới áp lực từ Mỹ.

Khoảng trống từ ngành công nghiệp kim loại

Trong khi năng lượng bị siết chặt, lĩnh vực kim loại vẫn là điểm sáng của Nga tại thị trường châu Âu. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Nga đã cung ứng cho EU lượng thép trị giá 700 triệu EUR và nhôm trị giá hơn 70 triệu EUR. Các doanh nghiệp lớn của Nga như Rusal hay NLMK vẫn đang duy trì mạng lưới sản xuất rộng khắp tại các quốc gia như Ireland, Đức, Bỉ và Ý.

Thép và nhôm vẫn là những mặt hàng Nga có lợi thế tại châu Âu nhờ giá thành cạnh tranh.

Hãng Rusal cung cấp các nguyên liệu thiết yếu cho ngành ô tô và xây dựng tại châu Âu. Trong khi đó, tập đoàn NLMK của tỷ phú Vladimir Lisin vẫn vận hành các nhà máy gia công thép tấm bán thành phẩm từ Nga để phục vụ ngành đóng tàu và hạ tầng năng lượng. Theo giới phân tích, giá thành rẻ là yếu tố then chốt giúp thép Nga giữ vững vị thế trước các đối thủ cạnh tranh.

Rào cản khiến EU chưa thể mạnh tay

Việc trừng phạt các tập đoàn kim loại Nga là một bài toán khó đối với Brussels. Đầu tiên là bài toán nhân sự: Rusal và NLMK hiện tạo ra việc làm cho hàng nghìn lao động trực tiếp tại châu Âu. Việc đóng cửa các nhà máy này có thể gây ra làn sóng thất nghiệp và làm đứt gãy chuỗi cung ứng công nghiệp nội khối.

Hơn nữa, việc tìm kiếm nhà đầu tư đủ tiềm lực để tiếp quản các cơ sở này là cực kỳ khó khăn. Trong gói trừng phạt mới nhất, EU vẫn phải gia hạn cơ chế miễn trừ cho thép tấm của Nga đến năm 2028. Những quốc gia như Bỉ thường xuyên sử dụng quyền phủ quyết để bảo vệ các cơ sở sản xuất trong nước vốn phụ thuộc chặt chẽ vào nguồn phôi thép từ Nga.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc