Thứ hạng đổi mới sáng tạo Việt Nam vượt Thái Lan năm 2025

Theo báo cáo mới nhất từ Viện Nghiên cứu Yusof Ishak (ISEAS), khu vực Đông Nam Á đang chứng kiến một cuộc cạnh tranh khốc liệt về năng lực đổi mới sáng tạo. Trong khi Singapore vẫn giữ vững vị thế dẫn đầu, các quốc gia như Việt Nam, Malaysia, Thái Lan và Indonesia đang nỗ lực giải quyết bài toán chuyển hóa nguồn lực đầu tư thành các sản phẩm công nghệ có giá trị thương mại cao.

Trọng tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ASEAN hiện nay là thắt chặt các liên kết nội tại. (Nguồn: Der-bank-blog)

Bức tranh đa sắc về chiến lược quốc gia

Trong mười năm qua, các cường quốc kinh tế tại ASEAN đã đồng loạt đưa đổi mới sáng tạo vào tâm điểm phát triển. Sự dịch chuyển này nhằm ứng phó với tình trạng sụt giảm năng suất và sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi lợi thế về nhân công giá rẻ dần mất đi, việc tiến lên các nấc thang giá trị cao hơn như nghiên cứu và phát triển (R&D) trở thành yêu cầu cấp thiết.

• Singapore: Tiếp tục duy trì vị thế bằng Kế hoạch RIE 2030, tập trung vào sản xuất tiên tiến, kinh tế số và phát triển bền vững.
• Malaysia: Đẩy mạnh Chính sách NSTIP 2021-2030 với tham vọng trở thành trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI) của khu vực.
• Thái Lan: Tập trung vào mô hình kinh tế BCG (Sinh học - Tuần hoàn - Xanh) để tối ưu hóa nguồn tài nguyên thiên nhiên.
• Indonesia: Xây dựng lộ trình nghiên cứu chiến lược quốc gia dưới sự điều phối của Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Quốc gia (BRIN).
• Việt Nam: Kiên trì mục tiêu đưa đất nước lọt top 40 thế giới về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) vào năm 2030 thông qua Quyết định 569/QĐ-TTg.

Sự bứt phá ngoạn mục của Việt Nam trên bảng xếp hạng GII

Dữ liệu từ GII cho thấy một sự thay đổi đáng kinh ngạc trong thứ bậc năng lực đổi mới giữa các quốc gia thành viên. Đặc biệt, Việt Nam đã có bước tiến dài trong thập kỷ qua.

Mặc dù đạt được những con số ấn tượng, nhưng ISEAS cảnh báo rằng "điểm nghẽn" lớn nhất vẫn là khả năng chuyển hóa từ đầu vào sang đầu ra. Việc đầu tư mạnh cho giáo dục và hạ tầng là chưa đủ nếu thiếu sự kết nối giữa các doanh nghiệp và viện nghiên cứu.

Thách thức về liên kết và hiệu quả thực tế

Khái niệm "liên kết đổi mới" hiện là mắt xích yếu nhất tại Đông Nam Á. Điều này phản ánh sự thiếu hụt trong việc trao đổi tri thức giữa khu vực tư nhân và các trường đại học. Ngoài ra, tình trạng khan hiếm nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực R&D cũng cản trở khả năng tự chủ công nghệ.

Giai đoạn tới, cuộc đua sẽ chuyển từ quy mô đầu tư sang chất lượng đầu ra. Những nước tạo ra được sự cộng hưởng giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp sẽ chiếm ưu thế bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần sớm giải quyết các rào cản về mức độ phát triển của thị trường doanh nghiệp và tăng cường liên kết trong hệ sinh thái sáng tạo. Nếu thành công, khu vực ASEAN không chỉ là công xưởng thế giới mà sẽ trở thành trung tâm kiến tạo công nghệ mới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc