Chính sách đối ngoại của Trump thay đổi hình ảnh Mỹ thế nào?

Cách tiếp cận kiểu thương gia trong quan hệ quốc tế

Dưới góc nhìn của Tổng thống Donald Trump, Hoa Kỳ không còn đóng vai trò là một hình mẫu lý tưởng về dân chủ hay chủ nghĩa tư bản toàn cầu. Thay vào đó, quốc gia này hiện diện như một đối tác kinh doanh quyết liệt, luôn ưu tiên tìm kiếm lợi ích thực dụng trong mọi giao dịch. Trong các chương trình nghị sự đối ngoại, việc áp đặt thuế quan, thu phí dịch vụ hay nỗ lực giành quyền kiểm soát tài nguyên tại các khu vực như Greenland, Canada và Kênh đào Panama đã trở thành những ưu tiên hàng đầu.

Dẫu vậy, các kế hoạch này không phải lúc nào cũng đạt được kết quả như mong đợi. Thực tế từ nhiệm kỳ đầu tiên cho thấy, cam kết để Mexico chi trả cho bức tường biên giới đã không bao giờ trở thành hiện thực. Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng vẫn kiên định với quan điểm rằng tiềm lực kinh tế và sức mạnh quân sự của Mỹ là những công cụ đắc lực cần được khai thác triệt để vì lợi ích dân tộc.

Những toan tính về lợi nhuận kinh tế

Một ví dụ điển hình là ý tưởng thu phí bảo vệ tại các tuyến hàng hải tự do. Dù vấp phải những rào cản pháp lý, ông Trump vẫn coi đây là một hình thức trao đổi ngang giá. Chỉ sau một ngày đưa ra đề xuất thu phí vận tải, ông đã nhanh chóng chuyển hướng sang yêu cầu các quốc gia vùng Vịnh thực hiện các thỏa thuận đầu tư và thương mại trực tiếp vào Mỹ để thay thế khoản phí 20% dự kiến.

Ông Trump lập luận rằng Mỹ cần nhận được những lợi ích tương xứng khi can dự vào các xung đột nước ngoài. Trong khi chi phí cho các hoạt động quân sự liên quan đến Iran ước tính đã vượt ngưỡng 40 tỷ USD, người dân Mỹ đang phải gánh chịu áp lực tài chính trực tiếp qua giá xăng dầu tăng cao.

Tại khu vực Bắc Mỹ, mối quan hệ với Canada cũng trở nên căng thẳng liên quan đến quyền sở hữu cây cầu Gordie Howe. Dù Canada là bên bỏ vốn xây dựng, phía Mỹ vẫn yêu cầu chia sẻ lợi nhuận từ phí cầu đường trong 15 năm tới như một điều kiện để vận hành dự án. Thủ tướng Canada Mark Carney sau đó đã phải xác nhận một thỏa thuận chia sẻ lợi nhuận ròng sau khi nước này đã thu hồi đủ chi phí đầu tư.

Trụ cột thuế quan và kiểm soát tài nguyên

Chính sách kinh tế của ông Trump dựa mạnh vào việc đánh thuế hàng nhập khẩu. Bất chấp những phán quyết từ Tòa án Tối cao buộc Chính phủ phải hoàn trả hàng chục tỷ USD thuế quan bị coi là thu bất hợp pháp, ông vẫn khẳng định sẽ áp dụng thêm các loại thuế mới. Trong khi ông cho rằng các nước xuất khẩu phải trả tiền, giới chuyên gia lại cảnh báo chính người tiêu dùng Mỹ đang phải chịu giá cao hơn.

Đối với khu vực Mỹ Latinh, cách tiếp cận của Mỹ với Venezuela thể hiện rõ sự ưu tiên đối với tài nguyên dầu mỏ hơn là các nỗ lực cải cách chính trị. Tương tự tại Ukraine, quan điểm có phần ôn hòa hơn của ông Trump được cho là xuất phát từ kỳ vọng khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào của quốc gia này thông qua các quỹ đầu tư chung.

Tương lai của hệ thống an ninh đa phương

Về vấn đề NATO, ông Trump thường xuyên chỉ trích các đồng minh châu Âu không đóng góp đủ ngân sách quốc phòng. Ông nhìn nhận liên minh này dưới lăng kính tài chính, nơi các nước phải "trả phí" cho sự bảo trợ của Mỹ. Theo CNN, cách tiếp cận này có thể đẩy các nước châu Âu rời xa tầm ảnh hưởng của Washington, làm thay đổi vĩnh viễn hệ thống an ninh thành công nhất lịch sử nơi Mỹ luôn giữ vị trí trung tâm.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc