Chiến lược kinh tế biển các nước và bài học cho Việt Nam

Biển và đại dương đóng vai trò là nguồn lực chiến lược cốt yếu, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn củng cố vị thế cạnh tranh và bảo đảm an ninh quốc phòng cho các quốc gia có biển. Việc tối ưu hóa tiềm năng từ đại dương đã trở thành ưu tiên hàng đầu trong tư duy phát triển của nhiều cường quốc trên thế giới.

Hoạt động bốc dỡ hàng hóa tại Cảng Los Angeles, Mỹ - một trong những cửa ngõ hàng hải quan trọng toàn cầu. (Nguồn: VCG)

Mô hình phát triển kinh tế biển của các cường quốc

Các quốc gia có tiềm lực biển mạnh đều coi kinh tế đại dương là một bộ phận không thể tách rời trong chiến lược phát triển tổng thể. Không gian này bao gồm đa dạng các lĩnh vực từ đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, vận tải hàng hải đến năng lượng tái tạo và công nghệ biển mới nổi.

Chiến lược đa tầng của Mỹ và Trung Quốc

Tại Mỹ, mô hình kinh tế biển được xây dựng như một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ. Trọng tâm bao gồm việc đảm bảo an ninh lương thực qua thủy sản, xây dựng mạng lưới cảng biển hiện đại để điều phối chuỗi cung ứng toàn cầu và chú trọng nghiên cứu khoa học biển.

Trong khi đó, Trung Quốc đang hiện thực hóa mục tiêu trở thành "cường quốc biển" thông qua các kế hoạch 5 năm cụ thể. Bắc Kinh tập trung vào phát triển chất lượng cao với các "vòng tròn kinh tế biển", ưu tiên công nghệ biển sâu và xây dựng các thành phố cảng hiện đại nhằm kết nối vùng duyên hải với nội địa.

Cách tiếp cận của Nga và Nhật Bản

Với Nga, kinh tế biển là trụ cột giúp thích ứng với những biến động địa chính trị. Moscow đã chuyển dịch từ khai thác tài nguyên thuần túy sang phát triển không gian biển tổng thể, đặc biệt là đầu tư vào Tuyến đường biển Bắc và tăng cường hợp tác với các đối tác châu Á như Việt Nam, Ấn Độ và Trung Quốc.

Riêng với Nhật Bản, quốc gia này chọn hướng đi bền vững bằng cách kết hợp giữa các ngành truyền thống (đóng tàu, vận tải) và các ngành mới nổi (năng lượng gió ngoài khơi, carbon xanh). Đây là cách Nhật Bản tối ưu hóa nguồn tài nguyên biển trong bối cảnh quỹ đất hạn chế.

Toàn cảnh cảng Tô Châu tại tỉnh Giang Tô, Trung Quốc - biểu tượng của sự kết nối công nghiệp biển. (Nguồn: VCG)

Định hướng và hàm ý chính sách cho Việt Nam

Việt Nam đã xác định mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh thông qua Nghị quyết số 36-NQ/TW. Để hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, việc đổi mới tư duy và cách làm là yêu cầu cấp thiết.

Chuyển đổi sang tư duy không gian biển quốc gia

Theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Việt Nam cần chuyển dịch từ tư duy khai thác kinh tế biển đơn thuần sang quản trị không gian phát triển biển quốc gia. Biển phải là nơi hội tụ của lợi ích quốc phòng, an ninh và khoa học công nghệ hiện đại.

6 giải pháp trọng tâm để bứt phá

• Thứ nhất: Đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bản đồ số đại dương và chuyển đổi số trong quản trị biển để tạo đột phá.
• Thứ hai: Hoàn thiện khung khổ pháp lý, đảm bảo tính thống nhất, tránh chồng chéo giữa các địa phương và bộ ngành.
• Thứ ba: Quy hoạch phân vùng chức năng theo hướng đa mục tiêu, chuyển từ "một vùng biển, một mục đích" sang tích hợp đa năng.
• Thứ tư: Lấy khoa học công nghệ làm động lực, ưu tiên năng lượng tái tạo và kinh tế xanh bền vững.
• Thứ năm: Tập trung đào tạo đội ngũ nhân lực chất lượng cao chuyên sâu về kinh tế đại dương.
• Thứ sáu: Mở rộng hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và tiếp nhận công nghệ từ các cường quốc biển.

Bước vào kỷ nguyên mới, việc khai thác hiệu quả tài nguyên biển sẽ là chìa khóa giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững vào năm 2030 và 2045.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc