Canada xích lại gần EU: Lối thoát trước áp lực thương mại từ Mỹ

Mối quan hệ giữa Ottawa và Washington đang rơi vào tình trạng đóng băng sau khi các cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ. Canada cáo buộc Mỹ xâm phạm chủ quyền quốc gia bằng cách yêu cầu các điều khoản nhượng bộ về ngôn ngữ tiếng Pháp. Sự kiện này đã thúc đẩy Canada tìm kiếm sự ủng hộ từ Liên minh châu Âu (EU) như một đối tác chiến lược có cùng tầm nhìn.

Căng thẳng thương mại Mỹ-Canada leo thang

Phản ứng trước thái độ của Canada, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp mức thuế 50% đối với ô tô và xe tải nhập khẩu từ quốc gia láng giềng, dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2027. Ông Trump nhấn mạnh rằng Canada phụ thuộc vào Mỹ nhiều hơn là ngược lại, khi 95% hoạt động kinh doanh của họ nằm ở thị trường phía Nam.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Nguồn: CBC)

Không chịu khuất phục, chính quyền Ottawa đã công bố biện pháp đáp trả bằng cách đánh thuế từ 15% đến 50% lên hơn 700 mặt hàng từ Mỹ, trị giá khoảng 20 tỷ USD. Kể từ khi ông Trump quay lại nắm quyền vào năm 2025, áp lực kinh tế liên tục gia tăng buộc Canada phải đẩy nhanh tiến trình đa dạng hóa thị trường, đặc biệt là hướng về phía bên kia Đại Tây Dương.

EU - Đối tác chiến lược tiềm năng

Thủ tướng Mark Carney cho biết Canada sẽ bắt đầu các vòng thảo luận chuyên sâu với EU vào mùa Thu năm nay nhằm thiết lập một liên minh kinh tế và an ninh bền vững hơn. Theo dự kiến, nhà lãnh đạo này sẽ tham dự buổi thông điệp về tình hình liên minh tại Strasbourg vào ngày 16/9 theo lời mời của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen.

Các lĩnh vực hợp tác trọng tâm

Trong bối cảnh cả Brussels và Ottawa đều muốn giảm sự lệ thuộc vào Washington, hội nghị thượng đỉnh sắp tới sẽ tập trung vào ba trụ cột chính:

• Khoáng sản thiết yếu: Canada sở hữu trữ lượng lớn liti, than chì và niken. Đây là nguồn cung quan trọng giúp EU thoát khỏi sự độc quyền của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng đất hiếm.
• Năng lượng sạch: Ngoài dầu mỏ và khí đốt, hai bên đang xem xét xây dựng một hành lang năng lượng bao gồm cả lĩnh vực hạt nhân để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của châu Âu.
• An ninh quốc phòng: Canada đã tham gia cơ chế SAFE của EU và đang hợp tác với tập đoàn Đức - Na Uy để đóng mới hạm đội tàu ngầm, đồng thời tăng cường sự hiện diện tại Bắc Cực.

Thách thức từ khoảng cách địa lý

Dù quyết tâm xích lại gần nhau, nhưng yếu tố địa lý và cơ cấu kinh tế vẫn là rào cản lớn. Hiệp định thương mại ký năm 2016 giữa hai bên vẫn chưa được tất cả thành viên EU phê chuẩn hoàn toàn. Hơn nữa, nền kinh tế Canada vốn dĩ đã gắn chặt với thị trường Bắc Mỹ, khiến việc thay đổi trục giao thương không thể thực hiện trong ngắn hạn.

Hy vọng về một mô hình thị trường chung

Nhiều chuyên gia cho rằng sự gắn kết giữa Canada và EU có thể tiến xa tới mức áp dụng mô hình của Na Uy - tư cách thành viên thị trường chung. Điều này đòi hỏi sự tự do lưu chuyển về hàng hóa, vốn và con người. Tuy nhiên, giới chức EU nhận định đây vẫn là một kịch bản lý thuyết và cần thêm thời gian để đánh giá mức độ sẵn sàng của cả hai bên.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc