Kế hoạch Made in Europe: Rào cản mới cho ngành ô tô thế giới

Chiến dịch "Sản xuất tại châu Âu" (Made in Europe) do Liên minh châu Âu (EU) đề xướng đang khiến các nhà cung ứng linh kiện xe hơi trên toàn cầu đứng ngồi không yên. Những quy định mới này không chỉ đe dọa giá trị thương mại hàng tỷ USD mà còn đặt hàng trăm nghìn vị trí việc làm tại lục địa già vào tình thế bấp bênh.

Rạn nứt trong mối quan hệ với các đối tác lân cận

Nhằm đối phó với những chính sách thương mại từ Trung Quốc, EU đã giới thiệu Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA) vào tháng 3. Mục tiêu chính là hiện đại hóa dây chuyền sản xuất nội khối và ưu tiên trợ cấp cho các dòng xe xuất xưởng tại đây. Tuy nhiên, tham vọng này lại vô tình tạo ra khoảng cách với các đồng minh chiến lược như Thổ Nhĩ Kỳ, Morocco, Nhật Bản và Hàn Quốc - những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hiện tại.

Dù Đức và Pháp đã thống nhất công nhận quy chế "nguồn gốc châu Âu" cho Anh và Na Uy, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ lại bị gạt ra ngoài lề bất chấp mối quan hệ thương mại mật thiết từ thập niên 90. Ông Ayhan Zeytinoglu, Chủ tịch Quỹ Phát triển kinh tế (IKV), cảnh báo rằng việc 73% lượng xe xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ đổ về EU sẽ gặp rủi ro cực lớn nếu rào cản này được thực thi.

Số liệu từ Hiệp hội các nhà xuất khẩu ô tô Thổ Nhĩ Kỳ (OIB) cho thấy, kim ngạch xuất khẩu sang EU năm ngoái đạt tới 30,1 tỷ USD. Quy định mới yêu cầu 70% giá trị linh kiện (không tính pin) phải được sản xuất tại châu Âu, một con số được đánh giá là không quá khó với xe điện nhưng lại là thử thách lớn với các dòng xe hybrid và xe động cơ đốt trong truyền thống.

Chiến thuật tìm "cửa sau" của các hãng xe Trung Quốc

Việc EU siết chặt quy định còn nhằm ngăn chặn các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng các nước thứ ba làm bàn đạp thâm nhập thị trường. Điển hình như SWM Motors đã phải đóng cửa nhà máy tại Thổ Nhĩ Kỳ do không đạt chuẩn an toàn EU, hay dự án tỷ đô của BYD tại Manisa cũng đang bị trì hoãn.

Ngược lại, Morocco đã thu hút hơn 11 tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc vào lĩnh vực pin và phụ tùng. Với các hãng xe Pháp, Morocco đóng vai trò là cứ điểm sản xuất giá rẻ trọng yếu. Nếu quốc gia này bị loại khỏi danh sách ưu đãi, giá xe bình dân tại Pháp chắc chắn sẽ tăng vọt, làm giảm sức cạnh tranh trước các đối thủ ngoại.

Bài toán cân bằng giữa bảo hộ và tăng trưởng

Các tập đoàn ô tô lớn tại EU đang nỗ lực vận động hành lang để nới lỏng IAA nhằm duy trì việc nhập khẩu linh kiện giá rẻ, đặc biệt là từ Trung Quốc. Họ lo ngại chi phí đầu vào tăng cao sẽ khiến xe nội địa càng khó cạnh tranh. Ngược lại, các nhà sản xuất phụ tùng lại ủng hộ mạnh mẽ IAA để bảo vệ 650.000 việc làm có nguy cơ mất đi vào năm 2035.

Ông Benjamin Krieger, Tổng thư ký Hiệp hội các nhà cung cấp phụ tùng ô tô châu Âu (CLEPA), nhấn mạnh rằng IAA là cần thiết để tạo ra một sân chơi công bằng. Thử thách hiện nay của châu Âu là làm sao để bảo vệ nền công nghiệp nội tại mà không làm rạn nứt mối quan hệ với các đối tác truyền thống, đồng thời ngăn chặn hiệu quả các hành vi lẩn tránh quy định từ phía Trung Quốc.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc