Hành trình 40 năm Đổi mới: Kiến tạo nền tảng phát triển bền vững

Với trải nghiệm từ học tập đến nghiên cứu tại nhiều quốc gia, tôi nhận thấy chặng đường Đổi mới của Việt Nam không đơn thuần là những con số thống kê khô khan. Đó là sự chuyển mình mạnh mẽ của vị thế đất nước, của cộng đồng doanh nghiệp và cuộc sống người dân trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nguyễn Phương Quỳnh - tác giả bài viết. (Ảnh TGCC)

Qua các đợt khảo sát thực tế tại Hà Nội, Đà Nẵng và Hải Phòng đầu năm 2026, sự hiện diện ngày càng đông đảo của các nhà đầu tư và chuyên gia quốc tế là minh chứng rõ nét cho sức hút của Việt Nam. Đây là thành quả tất yếu của quá trình mở cửa và hội nhập sâu rộng suốt nhiều thập kỷ qua.

Chất lượng cuộc sống là thước đo của sự thay đổi

Khởi nguồn từ năm 1986, công cuộc Đổi mới ra đời trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều rào cản từ cơ chế kế hoạch hóa cũ. Sau 40 năm, Việt Nam đã thực hiện bước nhảy vọt từ quốc gia nghèo thành nước có thu nhập trung bình. Số liệu từ Ngân hàng Thế giới chỉ ra GDP bình quân đầu người đã tăng ấn tượng, từ mức dưới 700 USD (1986) lên hơn 5.000 USD (2025).

Thành tựu lớn nhất chính là việc mở rộng "không gian cơ hội". Thế hệ trẻ hiện nay có thể dễ dàng tiếp cận giáo trình quốc tế, làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia hay khởi nghiệp trên nền tảng công nghệ số một cách tự nhiên. Đổi mới đã thực sự giải phóng năng lực và cải thiện đời sống cho hàng triệu người.

Chiến lược nâng cấp năng lực thông qua hội nhập

Song hành với cải cách trong nước, ngoại giao đã mở ra những chân trời mới. Việt Nam hiện sở hữu mạng lưới đối tác rộng lớn với 195 quốc gia. Việc tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường chiếm tới 87% GDP toàn cầu.

Tuy nhiên, các FTA thế hệ mới không chỉ mang lại lợi thế về thuế quan mà còn đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, quản trị dữ liệu và tính minh bạch. Đây chính là áp lực tích cực, buộc các doanh nghiệp trong nước phải tự nâng cấp năng lực để thích ứng với chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ dựa vào nhân công giá rẻ.

Ba trụ cột kiến tạo tương lai phát triển

Mặc dù GDP sáu tháng đầu năm 2026 tăng trưởng tích cực ở mức 8,18%, nền kinh tế vẫn đối mặt với những thách thức như thâm hụt thương mại và giới hạn của mô hình tăng trưởng cũ. Nghị quyết 19-NQ/TW đã định hướng chuyển đổi sang tư duy kiến tạo, tập trung vào ba nền tảng cốt lõi:

• Thể chế ổn định: Doanh nghiệp cần một môi trường pháp lý có tính dự báo cao, thủ tục hành chính minh bạch và nhất quán.
• Khu vực tư nhân và thị trường vốn: Việc nâng hạng thị trường chứng khoán là dấu mốc quan trọng để phân bổ nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.
• Vốn tri thức: Tận dụng chỉ số vốn con người (HCI) cao và kết nối mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt trên toàn cầu để chuyển giao tri thức.

Lợi thế của Việt Nam nằm ở khả năng huy động vốn tri thức từ cộng đồng người Việt toàn cầu. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Chặng đường 40 năm đã giúp Việt Nam giải phóng nguồn lực. Giai đoạn tới là lúc kiến tạo năng lực làm chủ để vượt bẫy thu nhập trung bình, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc